به گزارش شیرازی شو ، اعتکاف از عباداتی است که انجام آن در همه ایام سال امکانپذیر است، اما در متون دینی زمانهای خاصی برای آن سفارش شده است.
به نقل از شیعهنیوز، در این مطلب قصد داریم شما را با همه آنچه درباره اعتکاف، زمان برگزاری و مسائل مرتبط با آن مطرح است، آشنا کنیم.
مهمترین ایام اعتکاف
ایامالبیض (روزهای سپید):
ایامالبیض به روزهای سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم هر ماه قمری گفته میشود. این ایام نزد شیعیان در ماه رجب و پس از آن در ماههای شعبان و رمضان از اهمیت بیشتری برخوردار است.
دهه پایانی ماه رمضان:
اعتکاف در ماه مبارک رمضان، بهویژه ده روز پایانی آن، فضیلتی بالاتر نسبت به سایر ماهها دارد.
اعتکاف در دیگر روزهای سال نیز امکانپذیر است، اما نباید با روزهایی که روزه گرفتن در آنها حرام است، یعنی عید فطر و عید قربان، مصادف شود.
اعمال اعتکاف در شب سیزدهم
خواندن دو رکعت نماز که در هر رکعت، سورههای حمد، یس، تبارکالملک و توحید قرائت میشود.
نماز ده رکعتی
در روایتی از پیامبر اکرم(ص) آمده است:
«هر کس در شب سیزدهم ماه رجب ده رکعت نماز بهجا آورد؛ به این صورت که در رکعت اول یک بار حمد و یک بار سوره عادیات و در رکعت دوم یک بار حمد و یک بار سوره تکاثر بخواند و سایر رکعتها را نیز به همین ترتیب به پایان برساند، خداوند گناهان او را میآمرزد. اگر نافرمان والدین باشد، خداوند از او راضی میشود، نکیر و منکر او را در قبر نمیترسانند، از پل صراط همچون برق میگذرد، نامه اعمالش به دست راستش داده میشود، میزان اعمالش سنگین میگردد و در بهشت فردوس هزار شهر به او عطا میشود.»
اعمال روز سیزدهم
روز سیزدهم، نخستین روز ایامالبیض است و کسانی که قصد انجام اعمال «اُمّ داوود» را دارند، باید این روز را روزه بگیرند.
روزه اعتکاف
اعمال اعتکاف در پانزدهم ماه رجب
در کتابهای معتبر دینی و مفاتیحالجنان، اعمال متعددی برای شب و روز پانزدهم ماه رجب ذکر شده که در ادامه به آنها اشاره میشود.
حضرت امام صادق(ع) فرمودند:
در شب نیمه رجب، دوازده رکعت نماز بهجا آورید؛ در هر رکعت، سوره حمد و یک سوره دیگر قرائت شود. پس از پایان نماز، سورههای حمد، معوذتین، توحید و آیهالکرسی هرکدام چهار مرتبه خوانده شود و سپس ذکر
«سُبْحانَ اللهِ وَالْحَمْدُ لِلّهِ وَلا اِلهَ اِلا اللهُ وَاللهُ اَکْبَرُ»
چهار بار گفته شود. پس از آن ذکر
«اَللهُ اَللهُ رَبّی لا اُشْرِکُ بِهِ شَیْئاً وَ ما شاءَ اللهُ لا قُوَّةَ اِلاّ بِاللهِ الْعَلِیِّ الْعَظیمِ»
ذکر شود. انجام این اعمال برای شب بیستوهفتم رجب نیز توصیه شده است.
اعمال روز پانزدهم
-
غسل
-
زیارت امام حسین(ع)
-
خواندن نماز سلمان
نماز ده رکعتی:
در هر رکعت، سوره حمد و سورههای توحید و کافرون سه مرتبه خوانده شود و پس از سلام، دستها به سوی آسمان بلند شده و این دعا قرائت گردد:
«لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَرِیکَ لَهُ…»
نماز چهار رکعتی:
این نماز به صورت دو نماز دو رکعتی خوانده میشود و پس از سلام، دعای مخصوص آن قرائت میگردد.
انجام اعمال اُمّ داوود
عمل اُمّ داوود برای برآورده شدن حاجات، رفع اندوه و دفع ظلم ستمگران بسیار مؤثر دانسته شده است.
نماز اعتکاف
فرد معتکف موظف است از انجام محرمات اعتکاف خودداری کند.
اعمالی که موجب بطلان اعتکاف میشود
-
جماع و آمیزش با همسر
-
استمناء و لمس یا بوسیدن همراه با شهوت (بنابر احتیاط واجب)
-
مجادله و بحثهای بیهوده
-
خرید و فروش
احکام بطلان اعتکاف
اگر اعتکاف واجب معین باطل شود، قضای آن واجب است و اگر غیر معین باشد، باید دوباره انجام شود.
در اعتکاف مستحبی، اگر پس از دو روز باطل گردد، بنابر نظر فقها، قضای آن واجب خواهد بود.
باطل کردن اعتکاف واجب از طریق آمیزش، حتی در شب، موجب کفاره میشود که همان کفاره روزه ماه رمضان است؛ یعنی آزاد کردن برده، یا دو ماه روزه گرفتن، یا اطعام شصت فقیر.
اگر اعتکاف در ماه رمضان یا قضای روزه آن پس از زوال با جماع باطل شود، دو کفاره ثابت میشود؛ یکی برای روزه و دیگری برای اعتکاف.
خروج از محل اعتکاف
خروج از محل اعتکاف برای امور ضروری مانند استفاده از سرویس بهداشتی جایز است.
خروج برای غسل جنابت جایز و حتی واجب است.
بانوان میتوانند برای غسل استحاضه از محل اعتکاف خارج شوند.
خروج برای وضوی نماز واجب جایز است، اما اگر امکان وضو گرفتن در مسجد وجود داشته باشد، خروج جایز نیست.
خروج برای غسلهای مستحبی مانند غسل جمعه یا اعمال اُمّ داوود و همچنین وضوی مستحبی، محل اشکال است.
شرکت در نماز جماعت خارج از محل اعتکاف، بنابر احتیاط واجب، جایز نیست.
خروج برای تهیه وسایل شخصی ضروری مجاز نیست.
معتکف میتواند برای شرکت در امتحانات دبیرستان، دانشگاه یا حوزه، حداکثر دو ساعت از محل اعتکاف خارج شود.
اگر خروج فرد معتکف طولانی شود و اصل اعتکاف از بین برود، اعتکاف باطل میشود.
همچنین خروج از مسجد به دلیل فراموشی نیز موجب بطلان اعتکاف است.
مسائل متفرقه اعتکاف
انسان میتواند هنگام نیت، در اعتکاف غیر واجب معین شرط کند که در صورت بروز مشکل، اعتکاف را ترک کند.
بلوغ شرط صحت اعتکاف نیست و اعتکاف کودک ممیّز نیز صحیح است.
اگر زنی پس از پایان روز دوم اعتکاف دچار حیض شود، باید فوراً از مسجد خارج گردد و بنابر احتیاط واجب، قضای اعتکاف بر او لازم است.
