اینترنت بینالملل ایران همچنان ناپایدار است؛ کاربران از وضعیت «خاکستری» میگویند
نشانههای ازسرگیری دسترسی به اینترنت بینالملل از دوم بهمنماه و حدود دو هفته پس از قطعی گسترده آن نمایان شد؛ اما این دسترسی هرگز بهصورت کامل و سراسری برقرار نشد. در حالی که شامگاه جمعه خبرگزاری فارس از آغاز رفع محدودیت اینترنت در برخی استانها خبر داده بود، این گزارش تنها دو روز بعد، یکشنبه پنجم بهمنماه، تکذیب شد. وزارت ارتباطات اعلام کرد هیچگونه ابلاغی از سوی شورایعالی امنیت ملی مبنی بر کاهش محدودیتها به این وزارتخانه ارسال نشده است. این تناقض در اطلاعرسانی بر ابهامات موجود افزود؛ بهگونهای که حتی در یک شهر، برخی کاربران به اینترنت جهانی دسترسی داشتند، در حالی که دیگران از اتصال به سادهترین سرویسها، از جمله پیامرسانهای داخلی، نیز محروم بودند.
در روزهای ابتدایی هفته جاری، برخی کاربران در ساعات مشخصی بدون استفاده از فیلترشکن به شبکههایی مانند اینستاگرام متصل میشدند، اما همزمان گروهی دیگر با اختلال کامل در دسترسی مواجه بودند. تفاوت این تجربهها باعث شد این پرسش در افکار عمومی شکل بگیرد که آیا اینترنت بینالملل عملاً وصل شده یا همچنان در وضعیت تعلیق قرار دارد.
بهرغم برقراری نسبی اتصال اینترنت بینالملل طی دو روز گذشته، کارشناسان شبکه تأکید میکنند وضعیت فعلی شباهتی به الگوهای شناختهشده «خط سفید» یا سازوکارهای کلاسیک white list و black list ندارد. در این شرایط، اختلالها نه بهصورت هدفمند برای کاربران یا مسیرهای مشخص، بلکه بهصورت گسترده و غیرقابل پیشبینی رخ داده و حتی دسترسی برخی نهادها و کاربران دارای مجوز نیز با قطعیهای مقطعی همراه بوده است.
به گفته مهندسان شبکه، این وضعیت حاصل مجموعهای از عوامل فنی است؛ از جمله تغییرات مکرر در مسیرهای ارتباطی بینالمللی، اعمال و حذف موقت قوانین مسیریابی، فشار بالای ترافیک بر لینکهای فعال و خطاهای فنی ناشی از بازآرایی شبکه. پیامد این شرایط، قطع و وصلهای مکرر، افزایش تأخیر و کاهش کیفیت ارتباط است؛ تجربهای که کاربران آن را بهصورت دسترسی ناپایدار و «شانسی» توصیف میکنند. در عین حال، برخی متخصصان احتمال میدهند این ناپایداری نشانهای از تغییرات ساختاری گستردهتر در معماری اینترنت کشور باشد.
این اختلالها تنها به داخل کشور محدود نمانده و در سطح بینالمللی نیز ثبت شده است. بر اساس گزارش نتبلاکس، صدها ساعت اختلال در شبکه اینترنت ایران به ثبت رسیده است. یکی از جلوههای ملموس این وضعیت، دشواری دسترسی به برخی سرویسهای ایمیل بینالمللی است؛ سرویسهایی که برای پژوهشگران، دانشجویان، مهندسان و فعالان اقتصادی از اهمیت حیاتی برخوردارند.
در نهایت، تجربه کاربران اپراتورهای مختلف نشان میدهد بخشی از اختلالها ماهیتی فنی دارد. کارشناسان تأکید میکنند قطع و وصل اینترنت فرآیندی مرحلهای و پیچیده است و امکان اجرای آن بهصورت ناگهانی وجود ندارد. پیگیریها حاکی از آن است که بخشی از اختلالهای اولیه بهتدریج کاهش یافته و انتظار میرود ثبات شبکه در ادامه روند بهتری پیدا کند.
