خبر مهم یارانهای؛ تغییر بزرگ در پرداختها و حذف برخی خانوارها از یارانه ۴ میلیونی
اعلام رسمی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی درباره تخصیص کالابرگ الکترونیکی به ارزش یک میلیون تومان برای حدود ۸۰ میلیون نفر، بازتاب گستردهای در افکار عمومی داشته و همزمان امیدواری و ابهام را در جامعه افزایش داده است.
بر اساس تازهترین توضیحات وزیر رفاه، نظام پرداخت یارانه و توزیع کالابرگ الکترونیکی با تغییرات اساسی روبهرو شده است؛ تغییراتی که با هدف گسترش عدالت اجتماعی و هدفمندتر شدن حمایتهای دولتی طراحی شدهاند. این رویکرد جدید، سازوکار سنتی دهکبندی را زیر سؤال برده و در کنار افزایش قابلتوجه مشمولان کالابرگ، احتمال حذف میلیونها نفر از فهرست دریافتکنندگان یارانه نقدی را نیز مطرح کرده است. در این گزارش، جزئیات این تحول و وضعیت گروههای مشمول و غیرمشمول بررسی میشود.
کالابرگ الکترونیکی در مسیر جدید؛ پوشش ۸۰ میلیون نفر
تمرکز اصلی سیاست جدید دولت، توسعه کالابرگ الکترونیکی است. طبق اعلام رسمی، شمار دریافتکنندگان این حمایت از حدود ۷۰ میلیون نفر به نزدیک ۸۰ میلیون نفر افزایش خواهد یافت؛ رقمی که نشاندهنده تغییر اولویت دولت از یارانه نقدی به حمایت کالایی است.
مبلغ و شیوه پرداخت
در مرحله جدید، به ازای هر نفر مبلغ ۴ میلیون تومان (۴۰ میلیون ریال) در نظر گرفته شده که به حساب سرپرستان خانوار واریز میشود. این پرداخت شامل افرادی است که تا پایان سال ۱۴۰۳ یارانه نقدی دریافت کردهاند.
استثنای مهم؛ کارمندان و بازنشستگان
وزیر رفاه تأکید کرده است که به دستور رئیسجمهور، تمامی کارمندان دولت و بازنشستگان بدون توجه به دهک درآمدی، مشمول دریافت کالابرگ خواهند بود. بر این اساس، حتی افرادی که پیشتر در دهک دهم قرار داشتند، در صورت داشتن وضعیت شغلی یا بازنشستگی، امکان استفاده از کالابرگ را خواهند داشت.
سرنوشت یارانه نقدی؛ حذف دهکهای بالا
در مقابل افزایش مشمولان کالابرگ، وضعیت یارانه نقدی متفاوت است. از جمعیت حدود ۸۶ میلیونی کشور، تنها حدود ۷۰ میلیون نفر یارانه نقدی دریافت میکنند و بیش از ۱۶ میلیون نفر از این چرخه خارج شدهاند.
طبق اطلاعات موجود، دهکهای هشتم، نهم و دهم از فهرست یارانه نقدی حذف شدهاند و این حمایت صرفاً به دهکهای یک تا هفت اختصاص دارد. با این حال، گزارشهایی از دریافت کالابرگ توسط برخی افراد دهک دهم از طریق کدهای دستوری منتشر شده که نشاندهنده پیچیدگی و ناهماهنگی احتمالی در اجرای همزمان این دو سیاست است.
چه کسانی جا میمانند؟
با توجه به هدفگذاری پوشش ۸۰ میلیون نفری کالابرگ، برآوردها حاکی از آن است که حدود ۷ میلیون نفر در حال حاضر مشمول هیچیک از حمایتهای جدید، بهویژه یارانه نقدی، نخواهند بود؛ گروهی که احتمالاً شامل بخشی از دهکهای پردرآمد است.
پایان دهکبندی و آغاز «صدکبندی»
مهمترین تحول اعلامشده، کنار گذاشتن رسمی سیستم دهکبندی است؛ روشی که همواره با انتقاداتی درباره دقت پایین و حذف ناعادلانه برخی خانوارها همراه بود.
در مدل جدید، ملاک دریافت یارانه و کالابرگ صرفاً درآمد اسمی نیست. فرمولی دقیقتر با عنوان «صدکبندی» معرفی شده که در آن، درآمد واقعی خانوار در کنار هزینههای ضروری زندگی مانند اجاره مسکن، حملونقل و شرایط جغرافیایی سنجیده میشود. به این ترتیب، تفاوت هزینههای زندگی در کلانشهرها و شهرهای کوچک نیز لحاظ خواهد شد.
در حال حاضر، مسئولیت شناسایی مشمولان بر عهده وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی است، اما برنامههایی برای انتقال این فرآیند به سازمان هدفمندی یارانهها در دست بررسی قرار دارد تا عدالت توزیعی با دقت بیشتری اجرا شود.
جمعبندی
چرخش سیاست دولت از دهکبندی به ارزیابی درآمد و هزینه واقعی خانوارها، گامی مهم در مسیر هدفمندتر شدن حمایتهای اجتماعی به شمار میرود. در حالی که دهکهای پایینتر با پوشش گستردهتر کالابرگ مواجه میشوند، حضور کارمندان و بازنشستگان در فهرست مشمولان میتواند برای برخی خانوارها غیرمنتظره باشد. موفقیت این طرح، بیش از هر چیز، به شفافسازی دقیق شاخصها و اجرای منسجم «فرمول صدکبندی» وابسته خواهد بود.
