طبق آخرین آمارهای رسمی، تعداد بازنشستگان پیش از موعد سازمان تامین اجتماعی به یک میلیون و ۶۱۰ هزار و ۱۱۱ نفر رسیده است.
میانگین سن بازنشستگی در حال حاضر حدود ۵۶ سال است، در حالی که برای بازنشستگان پیش از موعد و کارکنان مشاغل سخت و زیانآور (با ۲۰ سال سابقه متوالی یا ۲۵ سال متناوب) این میانگین به ۴۵ سال میرسد.
محمد محمدی قرهباغ، معاون بیمهای سازمان تامین اجتماعی، با اشاره به رشد بازنشستگی پیش از موعد طی سالهای اخیر گفت: از سال ۱۳۹۹ جمعیت بازنشستگان پیش از موعد از بازنشستگان عادی پیشی گرفته و اکنون ۵۱.۴ درصد کل بازنشستگان کشور را تشکیل میدهند.
وی افزود: در سال ۱۳۹۱، بازنشستگان پیش از موعد تنها ۱۴ درصد از مجموع بازنشستگان را شامل میشدند، اما این رقم اکنون به بیش از ۵۱ درصد رسیده است.
محمدی توضیح داد که سیاست بازنشستگی پیش از موعد در ابتدا با اهدافی مانند حمایت از کارکنان مشاغل سخت و زیانآور، اجرای قانون بازنشستگی جانبازان و تعدیل نیرو در صنایع و دستگاههای اجرایی طراحی شد. اما با گذشت زمان، این اهداف به شکل مطلوب محقق نشده و توسعه مداوم بازنشستگی پیش از موعد، علاوه بر فشار بر شاخصهای عملکردی سازمان، موجب اختلال در چرخه اشتغال نیز شده است.
وی درباره پیامدهای این روند گفت: خروج زودهنگام نیروی کار مجرب از بازار کار، تهدیدی برای پایداری بنگاههای اقتصادی است و جذب نیروهای جوان و جویای کار را با مشکل مواجه کرده است.
بر اساس آمارهای رسمی، نسبت پشتیبانی سازمان تامین اجتماعی – یعنی تعداد بیمهپردازان به ازای هر مستمریبگیر – از ۹.۲۴ در سال ۱۳۵۴ به ۸.۳ در پایان ۱۴۰۳ کاهش یافته است. ادامه این روند، همراه با افزایش هزینههای بلندمدت طرحهای متناسبسازی مستمری، میتواند به مشکلات مالی جدی منجر شود.
محمدی افزود: بازنشستگیهای پیش از موعد طی سالهای ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۳ باعث کاهش نسبت پشتیبانی حدود دو واحد شده و این به معنای نیاز به جذب حدود ۸.۶ میلیون بیمهشده جدید برای جبران تعادل مالی سازمان است.
وی خاطرنشان کرد: با توجه به سن امید به زندگی بیش از ۷۷ سال و بهرهمندی طولانی بازنشستگان از مستمری، همراه با افزایش نسبت سالمندی از ۵.۶۵ در سال ۱۳۷۰ به ۱۰.۸ در سال ۱۴۰۳، پیشبینی میشود تعداد بازنشستگان در سالهای آتی به شکل قابل توجهی افزایش یابد.
موضوع سنوات ارفاقی نیز در بازنشستگی پیش از موعد با حدود ۸۲ درصد نقش مهمی دارد. محمدی گفت: اعمال سنوات ارفاقی ۱۰ ساله برای هر بازنشسته مشاغل سخت و زیانآور، میتواند بین ۲ تا ۱۲ میلیارد تومان بار مالی برای سازمان ایجاد کند. نکته قابل توجه این است که تنها ۴ درصد حق بیمه دریافتی از کارفرما معادل ۷ ماه منابع لازم برای پرداخت مستمری است.
وی در پایان تأکید کرد که اصلاح قوانین بازنشستگی پیش از موعد بیش از هر زمان دیگری ضروری است، در غیر این صورت تشدید ناترازی مالی صندوقهای بازنشستگی و کاهش توانایی بازپرداخت تعهدات اجتنابناپذیر خواهد بود.
