مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی اعلام کرد که در لایحه بودجه سال آینده، برای اجرای طرح متناسبسازی حقوق بازنشستگان ۲۵۲ هزار میلیارد تومان اعتبار پیشبینی شده است؛ رقمی که نسبت به سال گذشته ۳۶ درصد افزایش نشان میدهد.
به گزارش شیرازی شو، اعتبارات مرتبط با صندوقهای بازنشستگی در قانون بودجه سال جاری و لایحه بودجه سال آینده را میتوان در چهار محور اصلی دستهبندی کرد: تعادل منابع و مصارف صندوقها، خدمات حمایت بیمهای (از جمله پرداخت سهم مشارکت دولت)، متناسبسازی حقوق بازنشستگان، و تأدیه بدهیهای جاری و انباشته دولت به سازمان تأمین اجتماعی و صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر.
متناسبسازی حقوق بازنشستگان در سال ۱۴۰۵؛ ابهام در رشد اعتبارات و تأمین منابع
طبق این گزارش، دولت در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ در مجموع ۱۱۸۳ هزار میلیارد تومان اعتبار برای حوزه صندوقهای بازنشستگی در نظر گرفته است؛ رقمی که ۷۴ درصد از کل اعتبارات رفاه و تأمین اجتماعی را شامل میشود. همچنین با احتساب کسر ۱۰۰ هزار میلیارد تومان مربوط به تأدیه بدهی، سهم اعتبارات این حوزه از منابع بودجه عمومی به بیش از ۱۸ درصد میرسد.
رشد ۱۷ درصدی اعتبارات صندوقها در بودجه ۱۴۰۵
بررسی مقایسهای اعتبارات لایحه بودجه سال آینده با اعتبارات مصوب سال جاری نشان میدهد اعتبارات حوزه صندوقهای بازنشستگی در مجموع ۱۷ درصد رشد داشته، در حالی که منابع عمومی دولت در همین لایحه تنها ۵ درصد افزایش را تجربه کرده است. با این حال، مرکز پژوهشها تأکید کرده در صورت تداوم تورم و افزایش فشارهای معیشتی، حتی این میزان افزایش نیز ممکن است پاسخگوی هزینههای واقعی صندوقها نباشد.
رشد ۳۶ درصدی اعتبار متناسبسازی
بر اساس گزارش مرکز پژوهشها، بیشترین میزان رشد در میان اجزای بودجه صندوقها مربوط به خدمات حمایت بیمهای است که علت اصلی آن، دو برابر شدن اعتبارات سازمان تأمین اجتماعی عنوان شده است. در این میان، اعتبارات بخش تعادل منابع و مصارف نیز تقریباً همسطح افزایش حقوق رشد کرده و اعتبار متناسبسازی نیز ۳۶ درصد افزایش یافته است.
در مقابل، بخش تأدیه بدهی دولت در لایحه سال آینده صرفاً به سازمان تأمین اجتماعی محدود شده و برای صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر اعتباری در نظر گرفته نشده است؛ بهگونهای که مجموع تأدیه بدهی از ۲۰۰ هزار میلیارد تومان در سال جاری به ۱۷۰ هزار میلیارد تومان کاهش یافته است. مرکز پژوهشها این اقدام را مغایر با الزامات قانونی دانسته و هشدار داده که در صورت درج نشدن تکالیف قانونی در لایحه بودجه، امکان نقض ترتیبات قانونی بودجهریزی مطرح میشود.
رشد ۲۳ درصدی اعتبار جبران کسری صندوقها
در لایحه بودجه ۱۴۰۵، از مجموع ۱۱۸۳ هزار میلیارد تومان اعتبارات صندوقهای بازنشستگی، حدود ۹۷۸ هزار میلیارد تومان (معادل ۸۲ درصد) به جبران کسری صندوقها و اجرای متناسبسازی بازنشستگان کشوری، لشکری و برخی صندوقهای دیگر اختصاص یافته و ۲۰۵ هزار میلیارد تومان (۱۸ درصد) نیز به پرداخت بدهیهای جاری و انباشته دولت تعلق گرفته است.
در همین راستا، اعتبارات بخش جبران کسری صندوقها (شامل تعادل منابع و مصارف و متناسبسازی) ۲۳ درصد رشد داشته، اما اعتبارات مربوط به تأدیه بدهی دولت با کاهش ۷ درصدی مواجه شده است.
متناسبسازی؛ ابزار حمایتی برای حفظ قدرت خرید بازنشستگان
مرکز پژوهشهای مجلس، متناسبسازی حقوق بازنشستگان را یکی از اقدامات مهم دولت برای حفظ قدرت خرید و جلوگیری از کاهش ارزش مستمریها در برابر تورم معرفی کرده و معتقد است نبود سیاستهای جبرانی مشابه، میتواند به افت تدریجی کفایت مستمریها و تهدید جدی معیشت بازنشستگان منجر شود.
این سیاست در سالهای اخیر فراز و فرودهایی داشته و در نهایت قانونگذار اجرای آن را در قالب برنامه هفتم پیشرفت الزامآور کرده است. مطابق بند «ر» ماده ۲۸، دولت موظف است تا پایان سال سوم برنامه، حقوق بازنشستگان را تا سطح ۹۰ درصد حقوق و فوقالعادههای مشمول کسور شاغلان مشابه متناسب کند؛ به نحوی که در سال ۱۴۰۳ میزان اجرا ۴۰ درصد و در سالهای دوم و سوم هر کدام ۳۰ درصد مابهالتفاوت لحاظ شود.
همچنین سازمان تأمین اجتماعی نیز مکلف شده در سه سال نخست برنامه، نسبت به متناسبسازی مستمری بازنشستگان غیرحداقلیبگیر اقدام کند و نسبت مستمری آنان به حداقل دستمزد را تا پایان سال سوم به سطح تعیینشده در قانون برساند.
وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز موظف است تا پایان سال دوم برنامه، متناسبسازی پرداختی مستمری صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر را متناسب با اعتبارات بودجهای و محاسبات بیمهای پیگیری کند.
فاصله منابع پیشبینیشده با اعتبار موردنیاز
در این گزارش آمده است که درآمد حاصل از افزایش یک واحد درصدی مالیات بر ارزش افزوده برای تأمین سهم متناسبسازی، حدود ۱۱۳.۵ هزار میلیارد تومان برآورد شده؛ رقمی که کمتر از نیمی از اعتبار موردنیاز این بخش را پوشش میدهد و همچنان شکاف معناداری در تأمین منابع باقی میگذارد؛ هرچند مشابه این ناترازی در سال گذشته نیز وجود داشته و دولت از منابع دیگر آن را جبران کرده بود.
نبود اعتبار برای برخی گروهها در متناسبسازی
مرکز پژوهشها تأکید کرده است که اگرچه اعتبارات متناسبسازی بازنشستگان کشوری و لشکری در راستای اجرای بخشهایی از برنامه هفتم در نظر گرفته شده، اما برای بخشهایی که مربوط به مستمریبگیران غیرحداقلیبگیر سازمان تأمین اجتماعی و نیز بازنشستگان صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر است، همچنان اعتبار مستقلی پیشبینی نشده است.
جزئیات توزیع اعتبارات متناسبسازی
بر اساس قانون بودجه ۱۴۰۴، از مجموع ۱۸۵ هزار میلیارد تومان اعتبار متناسبسازی، ۲۰ هزار میلیارد تومان برای جبران کسری سال ۱۴۰۳، ۱۰۶ هزار میلیارد تومان برای صندوق بازنشستگی کشوری و فولاد، ۵۲ هزار میلیارد تومان برای صندوق لشکری و ۸ هزار میلیارد تومان برای بنیاد شهید اختصاص یافته است.
در لایحه بودجه سال آینده نیز از مجموع ۲۵۲ هزار میلیارد تومان اعتبار پیشبینیشده، ۱۵۵ هزار میلیارد تومان به بازنشستگان کشوری و فولاد، ۷۸ هزار میلیارد تومان به صندوق لشکری و ۱۳.۴ هزار میلیارد تومان به بنیاد شهید اختصاص داده شده و باقی اعتبارات نیز برای صندوقهای بازنشستگی اطلاعات و فولاد در نظر گرفته شده است.
