مارک فیتزپاتریک، رئیس پیشین معاونت عدم اشاعه وزارت خارجه آمریکا، معتقد است اظهارات دونالد ترامپ درباره هدف قرار دادن موشکهای ایران با رویکردهای گذشته واشنگتن همخوانی ندارد. به گفته او، تمرکز اصلی ایالات متحده همواره بر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای بوده؛ موضوعی که از نگاه آمریکا میتوانست تهدیدی مستقیم برای منافع ملی این کشور و امنیت بینالمللی محسوب شود، در حالی که برنامه موشکی ایران در اولویت پایینتری قرار داشته است.
در همین حال، روزنامه صهیونیستی «اسرائیل هیوم» گزارش داده که موضوع آنچه «تهدید روبهافزایش ایران» خوانده میشود، قرار است محور اصلی دیدار برنامهریزیشده هفته آینده میان بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و دونالد ترامپ در ایالت فلوریدا باشد.
بر اساس این گزارش، مقامهای اسرائیلی مشغول تدوین یک پرونده اطلاعاتی گسترده درباره ایران هستند که در آن، تلاشهای تهران برای احیای فعالیتهای هستهای، بازسازی توان موشکهای بالستیک و افزایش حمایت مالی از گروههایی مانند حماس، حزبالله و حوثیها تشریح شده است. این پرونده قرار است با هدف تقویت هماهنگی راهبردی میان تلآویو و واشنگتن و مقابله با آنچه اسرائیل «ریشه اصلی چالش ایران» مینامد، در اختیار ترامپ و مشاورانش قرار گیرد.
مقامهای اسرائیلی بر این باورند که رئیسجمهور آمریکا، ایران را عامل اصلی بیثباتی منطقه و مانع شکلگیری یک توافق جامع منطقهای – موسوم به اَبَرتوافق مورد نظر ترامپ – میداند. با این حال، ترامپ تاکنون از ورود به یک تقابل مستقیم و قاطع با تهران خودداری کرده و دیدار پیشِرو با نتانیاهو میتواند مسیر آینده سیاست آمریکا در قبال ایران را شفافتر کند.
در همین زمینه، خبرنگار تابناک گفتوگوهایی با مارک فیتزپاتریک، پل پیلار تحلیلگر ارشد پیشین سازمان سیا و ویلیام بیمن استاد دانشگاه مینهسوتا انجام داده است.
فیتزپاتریک که سابقه ۲۶ سال فعالیت دیپلماتیک در وزارت خارجه آمریکا و مدیریت اجرایی اندیشکده «انستیتو بینالمللی مطالعات استراتژیک» را در کارنامه دارد، یکی از چهرههای شناختهشده در حوزه خلع سلاح هستهای و عدم اشاعه بهشمار میرود و آثار متعددی در این زمینه منتشر کرده است.
پل پیلار نیز پس از نزدیک به سه دهه فعالیت در ساختار اطلاعاتی ایالات متحده، از جمله در مقام افسر اطلاعات ملی خاورمیانه و آسیای جنوبی، بازنشسته شد و اکنون بهعنوان پژوهشگر و استاد دانشگاه در حوزه امنیت بینالملل فعالیت میکند.
ویلیام بیمن، استاد مردمشناسی دانشگاه مینهسوتا، نیز از چهرههای دانشگاهی شناختهشده در مطالعات خاورمیانه است و آثار پژوهشی متعددی درباره ایران و سیاست آمریکا منتشر کرده است.
این گفتوگوها پس از آن انجام شد که دونالد ترامپ اخیراً مدعی شد ایران با سرعت در حال بازسازی توان موشکی خود است و هشدار داد در صورت تلاش تهران برای احیای برنامه هستهای بدون توافق، آمریکا بار دیگر آن را نابود خواهد کرد. او همچنین از امکان هدف قرار دادن سریع موشکهای ایران سخن گفت؛ اظهاراتی که از سوی برخی ناظران بهعنوان نشانهای از تمایل به «جنگ پیشگیرانه» تفسیر شد.
فیتزپاتریک در ارزیابی این موضعگیری تأکید میکند که تغییر تمرکز ترامپ به سمت برنامه موشکی ایران، بیش از آنکه مبتنی بر منافع مستقیم آمریکا باشد، بازتابی از نگرانیهای امنیتی اسرائیل است؛ بهویژه پس از آنکه برخی موشکهای ایرانی توانستند از سامانههای دفاعی اسرائیل عبور کنند. او معتقد است ترامپ در این زمینه، منافع تلآویو و واشنگتن را بهاشتباه یکسان فرض میکند.
پل پیلار نیز با اشاره به اینکه توان موشکی ایران همواره در مباحث سیاستگذاری آمریکا مطرح بوده، میگوید بعید است ترامپ شخصاً خواهان آغاز جنگ جدیدی علیه ایران باشد و احتمال هرگونه درگیری تازه، بیشتر به ابتکار اسرائیل بازمیگردد.
ویلیام بیمن نیز بر این نکته تأکید دارد که ایران بر اساس حقوق بینالملل، مجاز به توسعه تسلیحات متعارف از جمله موشکهاست و هیچ منع قانونی در این زمینه وجود ندارد، هرچند این موضوع مانع تهدیدهای مستمر آمریکا و اسرائیل نشده است.
