
با نزدیک شدن به روزهای پایانی سال، بحث عیدی و پاداش پایان سال کارگران مشمول قانون کار به یکی از اصلیترین دغدغهها و مطالبات جامعه کارگری تبدیل شده است.
عیدی کارگران مشمول قانون کار با عیدی کارکنان دستگاههای دولتی تفاوت دارد. محاسبه عیدی کارگران بر اساس یک فرمول مشخص انجام میشود. حداقل عیدی برابر با یک ماه حقوق پایه و حداکثر آن معادل دو ماه حقوق پایه است. این مبالغ بر مبنای حداقل حقوق مصوب شورای عالی کار تعیین میشود و با توجه به نوع شغل، سابقه کاری و شرایط کارفرما میتواند متفاوت باشد. بنابراین هر سال پس از اعلام حقوق پایه، امکان محاسبه عیدی پایان همان سال فراهم میشود.
مبنای قانونی عیدی کارگران
بر اساس ماده واحده قانون تعیین عیدی و پاداش سالانه کارگران شاغل در کارگاههای مشمول قانون کار:
-
حداقل عیدی سالانه کارگران معادل ۶۰ روز مزد روزانه
-
حداکثر عیدی سالانه کارگران معادل ۹۰ روز مزد روزانه
است.
عیدی کاملاً جدا از حقوق ماهانه بوده و پرداخت آن بهصورت مستقل و الزامی است.
اقلام مؤثر در محاسبه عیدی
مبنای محاسبه عیدی، مزد روزانه کارگر است؛ از اینرو فقط آیتمهایی که طبق قانون جزو «مزد» محسوب میشوند، در محاسبه عیدی لحاظ میگردند.
✅ اقلام مشمول محاسبه عیدی:
-
مزد پایه (حقوق پایه روزانه)
-
پایه سنوات (در صورتی که بهطور مستمر و بهعنوان مزد پرداخت شود)
❌ اقلام غیرمشمول محاسبه عیدی:
-
حق مسکن
-
بن خواربار
-
حق اولاد
-
اضافهکاری
-
حق شیفت، شبکاری و نوبتکاری
-
پاداشهای موردی و غیرمستمر
-
مزایای رفاهی و انگیزشی
این موارد جزء مزد ثابت محسوب نشده و در محاسبه عیدی تأثیری ندارند.
حداقل و حداکثر عیدی کارگران در سال ۱۴۰۵
بر اساس حداقل دستمزد فعلی کارگران:
-
حداقل عیدی سال ۱۴۰۵: حدود ۲۰ میلیون و ۷۸۰ هزار تومان
-
حداکثر عیدی سال ۱۴۰۵: حدود ۳۱ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان
این ارقام مربوط به کارگرانی است که ۱۲ ماه کامل در کارگاه اشتغال داشتهاند.
عیدی کارگران با سابقه کمتر از یک سال
در صورتی که مدت اشتغال کارگر کمتر از ۱۲ ماه باشد، عیدی به نسبت مدت کارکرد محاسبه میشود.
| مدت سابقه کار (ماه) | حداقل عیدی ۱۴۰۴ | حداکثر عیدی ۱۴۰۴ |
| ۱ | ۱۱,۹۴۳,۶۴۰ | ۱۷,۹۱۵,۴۶۰ |
| ۲ | ۲۳,۸۸۷,۲۸۰ | ۳۵,۸۳۰,۹۲۰ |
| ۳ | ۳۵,۸۳۰,۹۲۰ | ۵۳,۷۴۶,۳۸۰ |
| ۴ | ۴۷,۷۷۴,۵۶۰ | ۷۱,۶۶۱,۸۴۰ |
| ۵ | ۵۹,۷۱۸,۲۰۰ | ۸۹,۵۷۷,۳۰۰ |
| ۶ | ۷۱,۶۶۱,۸۴۰ | ۱۰۷,۴۹۲,۷۶۰ |
| ۷ | ۸۳,۶۰۵,۴۸۰ | ۱۲۵,۴۰۸,۲۲۰ |
| ۸ | ۹۵,۵۴۹,۱۲۰ | ۱۴۳,۳۲۳,۶۸۰ |
| ۹ | ۱۰۷,۴۹۲,۷۶۰ | ۱۶۱,۲۳۹,۱۴۰ |
| ۱۰ | ۱۱۹,۴۳۶,۴۰۰ | ۱۷۹,۱۵۴,۶۰۰ |
| ۱۱ | ۱۳۱,۳۸۰,۰۴۰ | ۱۹۷,۰۷۰,۰۶۰ |
| ۱۲ | ۱۴۳,۳۲۳,۶۸۰ | ۲۱۴,۹۸۵,۵۲۰ |
مثال:
-
۶ ماه کارکرد → نصف عیدی کامل
-
۹ ماه کارکرد → سهچهارم عیدی کامل
عیدی کارکرد کمتر از یک سال
در شرکتهای خصوصی، افرادی که بین ۱ تا ۱۱ ماه سابقه کار دارند، عیدی خود را متناسب با مدت اشتغال و طبق جدول مربوطه دریافت میکنند.
آیا عیدی کارگران مشمول مالیات است؟
بله؛ عیدی مشمول مالیات میشود، اما بخش قابل توجهی از آن طبق قانون از مالیات معاف است.
✅ معافیت مالیاتی عیدی در سال ۱۴۰۵
با توجه به:
-
معافیت مالیاتی ماهانه حقوق: ۲۴ میلیون تومان
-
معافیت مالیاتی سالانه: ۲۸۸ میلیون تومان
طبق مقررات مالیاتی:
-
مبلغ معاف از مالیات عیدی: ۲۴ میلیون تومان
-
تنها مبلغ مازاد بر ۲۴ میلیون تومان مشمول مالیات بر درآمد حقوق خواهد بود.
مثال محاسبه مالیات عیدی:
-
عیدی ۲۰ میلیون و ۷۸۰ هزار تومان → ✅ کاملاً معاف از مالیات
-
عیدی ۳۱ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان:
-
مبلغ معاف: ۲۴ میلیون تومان
-
مبلغ مشمول مالیات: حدود ۷ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان
-
مالیات فقط از بخش مازاد دریافت میشود، نه از کل مبلغ عیدی.
سقف قانونی عیدی
حتی در صورت بالا بودن مزد پایه، مبلغ عیدی پرداختی نباید از سه برابر حداقل دستمزد سالانه بیشتر شود. این سقف برای تمامی کارگران لازمالاجراست.
زمان پرداخت عیدی ۱۴۰۴
زمان پرداخت عیدی برای کارگران، کارمندان و بازنشستگان متفاوت است.
-
کارگران: کارفرمایان بخش خصوصی موظفاند عیدی را حداکثر تا پایان اسفند هر سال پرداخت کنند.
-
بازنشستگان تأمین اجتماعی، لشکری و کشوری: عیدی معمولاً در بهمن یا اسفند همراه با حقوق ماهانه واریز میشود.
-
کارمندان دولت: مبلغ و زمان پرداخت عیدی هر سال توسط هیأت دولت تعیین و اعلام میشود.
در سال ۱۴۰۲، عیدی بازنشستگان کشوری در ۲۰ بهمن و پیش از واریز حقوق بهمن پرداخت شد، اما پرداخت عیدی بازنشستگان تأمین اجتماعی تا هفته اول اسفند به تعویق افتاد. مبلغ دقیق عیدی بازنشستگان در بهمن ۱۴۰۳ مشخص خواهد شد.
نکات مهم عیدی ۱۴۰۴ کارگران، کارمندان و بازنشستگان
چند نکته قابل توجه درباره عیدی ۱۴۰۴:
-
عیدی و پاداش از حق بیمه معاف است، اما پرداخت مازاد بر سقف تعیینشده (۳ برابر حداقل دستمزد) مشمول حق بیمه خواهد بود.
-
عیدی سالانه یا پاداش پایان سال در مجموع تا یکدوازدهم معافیت مالیاتی ماده ۸۴ قانون مالیاتهای مستقیم، از مالیات معاف است.
-
عیدی کارکردهای کمتر از یک سال از مالیات معاف میباشد.
-
برای کارگران ساعتی با دستمزد متغیر، میانگین حقوق سه ماه آخر خدمت مبنای محاسبه عیدی قرار میگیرد (با رعایت حداقل و حداکثر قانونی).
عیدی در دوران مرخصی زایمان و استعلاجی
مدت زمان مرخصی زایمان، بارداری و استعلاجی جزو سابقه خدمت محسوب شده و عیدی به آن تعلق میگیرد.
به عنوان مثال، اگر فردی ۹ ماه از سال را در مرخصی زایمان و تنها ۳ ماه در محل کار حضور داشته باشد، کارفرما موظف به پرداخت عیدی کامل یک سال است. همچنین مرخصی استعلاجی تأییدشده توسط کمیسیون پزشکی تأمین اجتماعی نیز در محاسبه عیدی لحاظ میشود.
عیدی در زمان استعفا، اخراج و ترک کار
کارفرما موظف است به تمامی کارکنانی که در طول سال به هر دلیلی مانند استعفا، بازنشستگی، ازکارافتادگی، اخراج یا ترک کار همکاری آنها قطع شده است، متناسب با مدت اشتغالشان عیدی و پاداش پایان سال پرداخت کند.
اخراج شدن مانع دریافت عیدی نبوده و حق کارگر در این زمینه محفوظ است.









