صفر در ریاضیات نماد «هیچ» است، اما در ساختار پولی ایران، افزایش تعداد صفرها در واحد ریال در طول سالها باعث پیچیدگیهایی در محاسبات روزمره شده است. از درج ارقام در فیشهای حقوقی و اظهارنامههای مالیاتی تا صدور چک، قیمتگذاری کالاها و حتی انتقال وجههای بانکی که نیاز به دقت زیادی دارند.
در واقع، مبادلات عمومی سالهاست بر اساس تومان انجام میشود، در حالی که واحد رسمی پول کشور همچنان ریال است. بزرگی ارقام ریالی علاوه بر ایجاد چالشهای داخلی، در ارتباطات اقتصادی با طرفهای خارجی نیز موجب نیاز به توضیحات و تبدیلهای مداوم بوده است. به همین دلیل، مجلس شورای اسلامی و بانک مرکزی ایران تصمیم به اجرای طرح حذف چهار صفر از پول ملی گرفتهاند.
طبق این طرح، فرآیند آمادهسازی زیرساختها از آذر ۱۴۰۴ آغاز خواهد شد و پیشبینی میشود که طی دو سال آینده، مقدمات لازم برای اجرای طرح آماده شود. برای تسهیل تغییرات، یک دوره گذار سهساله در نظر گرفته شده که در آن، ریال قدیم و جدید بهطور همزمان در گردش خواهند بود.
این اقدام بهمنظور سادهسازی محاسبات و افزایش شفافیت اقتصادی است و هیچگونه تغییر در متغیرهای کلان اقتصادی یا سطح عمومی قیمتها ایجاد نمیکند. هدف اصلی آن، تسهیل در مبادلات مالی، کاهش خطاهای محاسباتی و هزینههای حملونقل اسکناس است.
فخری محدث، رئیس گروه اقتصاد دیجیتال بانک مرکزی، در گفتوگویی تاکید کرد که هیچ تغییر قیمتی با اجرای این طرح بهوجود نمیآید. طرح حذف صفرها بهطور عمده بهعنوان یک تغییر مقیاس اسمی عمل خواهد کرد. هر ریال جدید معادل ۱۰,۰۰۰ ریال قدیم خواهد بود و واحد پول خرد به “قران” تغییر خواهد کرد که هر ریال جدید معادل ۱۰۰ قران است.
در دوره گذار، مردم با دو واحد پولی مواجه خواهند شد که قیمتها هم به ریال قدیم و هم به ریال جدید درج میشوند تا مردم بهتدریج با این تغییر مقیاس آشنا شوند. این طرح برای تسهیل در انجام محاسبات مالی، کاهش هزینهها و ارتقای وجهه پول ملی ایران در سطح جهانی طراحی شده است.
در این دوره گذار، اسکناسهای قدیمی و جدید بهطور همزمان معتبر خواهند بود، و بعد از سه سال، پول جدید بهطور کامل جایگزین ریال قدیم خواهد شد. این اقدام هیچ تاثیری بر خلق پول، نقدینگی یا تورم نخواهد داشت و صرفاً بهعنوان یک تغییر در مقیاس پولی معرفی میشود.
