معیار پرداخت یارانهها تغییر کرد / سقف درآمد ماهانه برای حذف یارانه چقدر است؟
هنوز رقم نهاییِ «مجموع حقوق» زوجهای حقوقبگیر که میتواند به قطع یارانه منجر شود اعلام نشده، اما به نظر میرسد ملاکهای مرتبط با دارایی—مثل داشتن خودروی چندمیلیاردی یا ملکی با ارزش بالا—جدیتر و نزدیکتر به قطعیت باشد.
بر اساس گزارش شیرازی شو و به نقل از ایسنا، با اعلام جزئیاتی از سوی مسئولان وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی درباره تغییر شیوه پرداخت یارانه، توجه افکار عمومی به وضعیت خانوارهای حقوقبگیر—بهویژه زوجهایی که هر دو درآمد ثابت دارند—بیشتر شده است. در مدل تازه، «دهکبندی» دیگر قرار نیست معیار اصلی باشد و بهجای آن، شاخصهایی مانند درآمد و دارایی در تصمیمگیری نقش پررنگتری خواهند داشت؛ موضوعی که پرسشهای زیادی درباره نحوه اجرا و احتمال خطا ایجاد کرده است.
پایان یک مبنای قدیمی: دهکبندی پس از سالها کنار میرود
سالها یارانه نقدی با مبنای دهکهای درآمدی مدیریت میشد؛ دولت خانوارها را در ۱۰ دهک قرار میداد و بر همان اساس درباره پرداخت یا حذف یارانه تصمیم میگرفت. حتی در برخی مقاطع بحث قطع یارانه دهکهای ۷ به بعد مطرح شد. با این حال، در عمل ایرادهایی در دهکبندی نمایان شد و گزارشهایی از حذف یارانه برخی بازنشستگان و افراد کمدرآمد هم منتشر شد.
وزارت کار اکنون میگوید این مدل بهعنوان مبنای اصلی کنار گذاشته شده و قرار است معیارهای تازهای که «واقعبینانهتر» توصیف میشوند جایگزین شود؛ معیارهایی که به گفته مسئولان، هدفشان نزدیک کردن ارزیابیها به وضعیت اقتصادی واقعی خانوار و کاهش خطای تصمیمگیری است.
معیارهای جدید حذف یارانه چیست؟
طبق توضیحات مقامهای وزارت رفاه، چند محور اصلی در ارزیابی خانوارها برای دریافت یارانه لحاظ میشود:
-
سطح درآمد خانوار
-
ارزش ملک مسکونی
-
ارزش خودرو
-
مجموع داراییهای اقتصادی خانوار
در این چارچوب اعلام شده است که اگر خانواری داراییهای با ارزش بالا داشته باشد، احتمال خروج از فهرست یارانهبگیران افزایش مییابد. همچنین تأکید شده در بررسیها، اطلاعات اقتصادی همه اعضای خانواده (نه فقط سرپرست خانوار) تجمیع و محاسبه میشود.
نکته: در برخی گزارشها، از خودروی حدود ۵ میلیارد تومانی بهعنوان مرز مطرحشده نام برده شده و درباره «ملک»، ارقام متفاوتی در نقلها دیده میشود؛ با این حال اصل ماجرا این است که داراییهای سنگین در لیست معیارهای حذف قرار گرفتهاند.
سقف درآمد برای قطع یارانه هنوز نهایی نشده
با وجود پررنگ شدن شاخص «درآمد»، رقم دقیق و قطعیای که باعث قطع یارانه میشود هنوز اعلام نشده است. پیشتر اعدادی مانند حدود ۳۰ میلیون تومان برای خانوار یکنفره و حدود ۳۶ میلیون تومان برای خانوار دونفره بهعنوان نمونه در فضای رسانهای مطرح شده بود. همزمان با انتشار خبر حداقل حقوق سال آینده (حدود ۱۸.۶ میلیون تومان) این نگرانی شکل گرفت که مجموع درآمد برخی زوجهای حقوقبگیر به محدودههای مطرحشده نزدیک شود و همین مسئله پرسشهای تازهای درباره وضعیت یارانه این گروه ایجاد کند.
مسئولان اما میگویند سطوح نهایی درآمدی قرار است در آییننامه جدید مشخص و بهصورت رسمی اعلام شود.
چه چیزهایی قطعی است و چه چیزهایی نه؟
آنچه تا اینجا روشن است این است که مدل جدید هنوز در مرحله تدوین/تکمیل و آمادهسازی برای اجراست. بنابراین:
-
قطع یارانه صرفاً بر اساس حقوق پایه هنوز قطعی نشده است.
-
عدد نهاییِ سقف درآمدی که منجر به حذف میشود، هنوز رسمی اعلام نشده و ممکن است تغییر کند.
-
تصمیمگیری بر مبنای ترکیبی از شاخصها انجام میشود، نه فقط یک معیار.
همچنین به نقل از معاون وزیر رفاه، هدفگذاری کلی این سیاست، حذف حدود ۱۵ درصد از جامعه و تمرکز بر خانوارهای پردرآمد و دارای دارایی بالاست؛ بنابراین قرار نیست این تغییرات با جمعیت گسترده حداقلبگیرها همراستا باشد.
زوجهای حقوقبگیر درباره یارانه ۱۴۰۵ چه بدانند؟
با انتقال معیارها از «دهک» به «درآمد و دارایی»، طبیعی است که موضوع زوجهایی که هر دو حقوق ثابت میگیرند حساستر شود؛ چون در مدل جدید، مجموع درآمد خانوار اهمیت دارد. با این حال، تا زمانی که آییننامه نهایی و سقفهای درآمدی رسمی منتشر نشود، نمیتوان عدد دقیقی را بهعنوان مرز قطع یارانه اعلام کرد.
در نهایت، ارزیابی دولت بر پایه یک تصویر کلی از وضعیت اقتصادی خانوار انجام میشود و «حقوق» تنها یکی از اجزای این تصویر است.
